Kim Ngọc Bảo Tỉ triều Nguyễn – Báu vật của một triều đại

Dưới chế độ quân chủ chuyên chế, nhà Nguyễn cũng như các triều đại phong kiến trước nó lấy ấn tín để biểu thị cho quyền lực tối cao.

Dưới chế độ quân chủ chuyên chế, nhà Nguyễn cũng như các triều đại phong kiến trước nó lấy ấn tín để biểu thị cho quyền lực tối cao. Điển hình nhất của ấn tín là Kim Ngọc Bảo tỉ. Kim Ngọc Bảo tỉ là những ấn của nhà vua dùng với ý nghĩa quốc gia trọng đại. Ấn được làm bằng ngọc gọi là “Ngọc tỉ”, được đúc bằng vàng gọi là “Kim Bảo tỉ”. Có thể nói Bảo tỉ là báu vật của quốc gia và tượng trưng cho đế quyền.

kim-ngoc-bao-ti

Bảo tỉ nhà Nguyễn gồm hai loại chính bằng vàng và bằng ngọc. Ngoài ra những Bảo tỉ dùng ngoài ý nghĩa quốc gia trọng đại thường được làm bằng bạc dát vàng, bằng bạc, bằng ngà, đá quý, bằng đồng dát bạc và bằng gỗ quý. Bảo tỉ cũng như các trọng khí khác của các vua Nguyễn, thường lấy hình tứ linh (long, li, quy, phượng) làm biểu tượng. Ở Bảo tỉ chủ yếu được đúc theo hình rồng và lân. Hình rồng và hình lân trên mỗi Bảo tỉ cũng được cách điệu khác nhau. Sự đa dạng của nó càng làm phong phú thêm cho mĩ thuật điêu khắc chạm trổ ở thế kỉ XIX.

Trọng lượng và thể tích của Bảo tỉ thường lớn hơn nhiều so với các loại hình ấn khác. Nó có thể lớn gấp đôi, gấp ba ấn Quan phòng; lớn gấp năm hoặc gần chục lần Tín kí và Triện.
Mặt dấu của Bảo tỉ thường làm theo hình vuông hoặc một số làm theo hình tròn hoặc hình thoi. Viền vòng ngoài chữ Triện hay khắc hình lưỡng long. Những họa tiết này thấy nhiều ở dấu hình tròn.

Việc đúc Kim Bảo tỉ cũng phải được tiến hành đúng theo quy chế mà vua và triều đình đề ra. Đại Nam hội điển toát yếu ghi: “Phàm khi có đúc ấn bằng vàng, thì trước đó Bộ Lễ tư cho Khâm thiên giám chọn ngày tốt, phủ Thừa Thiên sắm sửa lễ vật. Đến ngày đã định, Hữu ti kính cáo với thần tư công. Rồi Bộ hội đồng với kho vũ khố, phủ Nội vụ, kinh cẩn giám thị, theo như quy thức chế tạo khi đúc xong dâng lên”.
Trừ một vài quả được làm từ thời chúa Nguyễn, nói chung các Kim Ngọc bảo tỉ được làm ở thời kì Nguyễn sơ. Những Bảo tỉ ở giai đoạn sau là những Bảo tỉ dùng ngoài ý nghĩa quốc gia trọng đại.

Theo Nguyen Xuan Nhat

Bài viết cùng chủ đề

Vận hành bởi blueteams.com | Copyright © 2015 Khám Phá Di Sản